
غلطهای املایی همیشه یکی از دغدغههای اصلی معلمهای دبستان است. بسیاری از ما بارها امتحان کردهایم که با رونویسیهای مکرر، دیکتههای طولانی یا حفظکردن لیست کلمات سخت، مشکل را حل کنیم، اما چند روز بعد دوباره همان غلطها تکرار میشود. دلیلش ساده است: دانشآموز وقتی درک نکرده که چرا باید درست بنویسد، حافظهاش هم آن کلمه را نگه نمیدارد.
یکی از موثرترین روشها برای کم کردن غلطهای املایی، استفاده از نوشتن معنادار همراه با ارزیابی فعال است. یعنی دانشآموز فقط برای معلم ننویسد، بلکه بداند نوشتهاش پیام دارد، هدف دارد و باید به مخاطب برساند. در کنار این، به جای اینکه همیشه معلم تصحیحکننده باشد، بچهها یاد بگیرند خودشان نوشتهشان را بررسی و اصلاح کنند.
در ادامه، ۸ تکنیک ساده و کاربردی را میخوانید که میتواند به شما کمک کند هم انگیزهی نوشتن را در کلاس بالا ببرید و هم مشکلات املایی را به شکل چشمگیری کاهش دهید.
۱- خلاصهنویسی با زبان خودشان
وقتی دانشآموز جملههای کتاب را عیناً کپی میکند، کمتر به ساختار کلمات دقت میکند.
در عوض، اگر از او بخواهیم همان مطلب را با کلمات خودش بازنویسی کند، مجبور میشود آگاهانه فکر کند و درستنویسی را جدی بگیرد.
مثال: «در سه جمله و با زبان خودت بگو چطور باران تشکیل میشود.»
۲- نوشتن برای یک مخاطب خیالی یا واقعی
دانشآموز وقتی میداند نوشتهاش را «کسی» قرار است بخواند، ناخودآگاه دقتش بالا میرود.
مثال: «فرض کن میخواهی به یک دوست کلاس اولی توضیح بدهی چرا باید مسواک بزنیم.»
۳- تمرین مقایسهای
نوشتن مقایسهای بچهها را وادار میکند که کلمات و توصیفها را دقیقتر انتخاب کنند.
مثال: «تفاوت زندگی مورچهها و زنبورها را بنویس و بگو چرا این تفاوتها مهماند.»
۴- بازسازی اشتباهات
به جای اینکه فقط روی غلط خط بکشیم، همان جمله را با همان غلطها روی تخته بنویسیم و از بچهها بخواهیم خودشان اصلاح کنند.
مثال: جمله «باد جند روز است که میوزد» را بنویسید و از کلاس بخواهید آن را درست کنند.
۵- خودنمرهدهی با دلیل
بعد از نوشتن متن، دانشآموز خودش به نوشتهاش بازخورد بدهد و دلیلش را بگوید.
مثال: «عملکرد خوبی داشتم چون فقط یک غلط داشتم و جملههایم کامل بود.»
۶- علامتگذاری «کلمات مشکوک»
هر وقت دانشآموز در املای کلمهای شک داشت، یک علامت کوچک زیر آن بکشد تا بعداً بررسی شود.
مثال: کلمه «تعجب» را زیرخطدار مینویسد و بعد از کلاس با «فرهنگ لغت کلاسی» چک میکند.

۷- ویرایش مرحلهای
نوشتار در دو مرحله انجام شود: بار اول فقط نوشتن، بار دوم بازبینی و اصلاح.
مثال: انشا روز چهارشنبه نوشته میشود، پنجشنبه همان متن دوباره بازبینی و غلطگیری میشود.
۸– لیست شخصی «کلمات من»
هر دانشآموز فهرستی از کلماتی که بیشتر استفاده میکند تهیه کند و شکل درستشان را در یک برگه جداگانه نگه دارد.
مثال: اگر دانشآموز زیاد درباره «مدرسه» و «دوست» مینویسد، این دو کلمه همیشه در لیستش هستند تا اشتباه ننویسد.
جمعبندی
نوشتن معنادار و ارزیابی فعال به دانشآموز یاد میدهد که مسئولیت نوشتهاش را بر عهده بگیرد. در این روش، معلم نقش هدایتگر دارد، نه فقط تصحیحکننده. وقتی دانشآموز بداند نوشتهاش ارزش خواندن دارد و خودش میتواند آن را بهبود دهد، هم انگیزهی بیشتری برای نوشتن پیدا میکند و هم به شکل طبیعی غلطهای املاییاش کمتر میشود.
این کار زمان و انرژی زیادی نمیخواهد؛ کافی است چند دقیقه از هر جلسه را به یکی از این تمرینها اختصاص دهید تا در پایان سال، نتیجهای کاملاً متفاوت ببینید.