به احتمال زیاد وقتی به شما هم خبر می‌دهند باید کلاس‌های خود را به صورت آنلاین و مجازی برگزار کنید، خوشحال نمی‌شوید. نه فقط به خاطر این‌ که دانش‌آموزان خودتان را از نزدیک نمی‌بینید بلکه بیشتر به این دلیل که برگزاری کلاس مجازی واقعا دشوار است.
از ضعف اینترنت گرفته تا عدم همراهی دانش‌آموزها در کلاس مجازی و همینطور والدینی که گاهی اوقات در فرآیند کلاس‌های مجازی دخالت بی‌مورد دارند. خب حالا بهتر است به جای گله کردن از شرایط به این فکر کنیم که چه کاری می‌توانیم انجام دهیم. موافقید؟ پس شروع می‌کنیم. قرار است در این مقاله به ۵ روش و استراتژی برای برگزاری با‌کیفیت‌تر کلاس‌های آنلاین اشاره کنیم.
من سعی کردم در سال‌های گذشته از این ۵ روش کمک بگیرم و تا حد خیلی زیادی چالش‌های مدیریت کلاس را کاهش دادند.

روش اول: بگو چرا باید همراهی کنند!

در کلاس‌های مجازی سعی می‌کردم دائم از دانش‌آموزها بخواهم چه کاری انجام دهند. مثلا: زیاد و بی‌ربط با درس پیام نگذارند، موقعی که سوال میپرسم همراهی کنند و … اما هرچه بیشتر توضیح می‌دادم کمتر نتیجه می‌گرفتم. مشکل کجا بود؟ من به آن‌ها نمی‌گفتم چرا باید همراه باشند. فقط دستور می‌دادم و به همین علت میزان همراهی رفته رفته کمتر میشد. از زمانی که مربیگری را یاد گرفتم روشم عوض شد. در کلاس آنلاین می‌پرسیدم انتظار دارید امروز چطور کلاسی داشته باشیم؟ موقع تدریس چطور رفتار کنیم؟ و سوال‌های دقیق‌تر مثل: «وقتی دائم در کلاس مجازی پیام بگذاریم چه مشکلی پیش می‌آید؟ یا اگر وقتی سوال می‌پرسم همراهی نکنید چه می‌شود؟»
نمی‌گویم تمام مشکلاتم حل شد اما میزان همراهی دانش‌آموزها به طور قابل توجهی افزایش یافت.

روش دوم: غیرتعاملی‌ها را پرت کن بیرون کلاس!

اشتباه نکن. منظورم دانش‌آموزها نیست. منظورم کارهای غیرتعاملی هست. اولین بارهایی که کلاس مجازی برگزار کردم، مربوط به فروردین سال ۹۹ و بعد از شیوع کرونا بود. بسیار ناشیانه، کارهای غیرتعاملی مثل روخوانی از متن درس را در کلاس مجازی انجام می‌دادم. نتیجه چطور بود؟ افتضاح! دانش‌آموزها حوصله‌شان سر می‌رفت و از کلاس خارج می‌شدند.
علت چه بود؟ دانش‌آموزها با کلاس تعامل کمی داشتند. یک سال طول کشید تا یاد گرفتم فعالیت‌های غیرتعاملی که دانش‌آموزان در آن نقش کمتری دارند را باید از کلاس خارج کنم. مثلا به جای خواندن از روی درس در کلاس، از دانش‌آموزها می‌خواستم تا دو روز دیگر متن درس را بخوانند و فعالیتی هم برای آن در نظر می‌گرفتم تا اهمیت آن را بیشتر نشان دهم.
با این روش تعامل و گفت‌وگو در کلاس افزایش پیدا کرده بود و دانش‌آموزها کمتر حوصله‌شان سر می‌رفت. در واقع کارهای غیرتعاملی را پرت می‌کنم بیرون کلاس مجازی و کارهای تعاملی‌تر را به کلاس دعوت می‌کنم.

روش سوم: ارتباط فردی بگیر

وقتی در کلاس‌های حضوری هستیم زمان‌های زیادی در اختیار داریم تا با دانش‌آموزها به صورت فردی صحبت کنیم. مثلا زنگ تفریح یا وقتی یه دانش‌آموز توسط ناظم پشت در دفتر نگه داشته شده یا به مدرسه دیر رسیده. اما در کلاس‌های مجازی چطور؟ متاسفانه به این موضوع توجه نکرده بودم و این به مدیریت کلاسم آسیب زد چون ارتباطم با دانش‌آموزها در کلاس‌های مجازی ضعیف‌تر شد. در حال حاضر از نردبان ارتباط فردی با دانش‌آموزها کمک می‌گیرم.

نکته‌ی ضروری در ارتباط گرفتن این است که شما پیش‌قدم شوید. یعنی پیام‌هایی که ارسال می‌کنند و تماس‌های روزانه‌ای که آن‌ها پیش‌دستی کرده و با شما برقرار می‌کنند را جز این ارتباط‌ها در نظر نگیرید.

یعنی اگر بتوانم با آن‌ها ارتباط تصویری بگیرم، این بهترین و بالاترین سطح ارتباط است. مثلا هرروز فقط ۱۰ الی ۱۵ دقیقه برای یکی از دانش‌آموزها. درست است که به تمام دانش‌آموزها نمی‌رسم اما ضرورتی هم ندارد با همه جلسه داشته باشم. کافی‌ است با آن‌هایی که بیشتر نیاز به ارتباط دارند شروع کنیم.
اگر شرایط تماس تصویری نداریم یک پله پایین‌تر یعنی از تماس صوتی استفاده کنیم. اگر نشد یک پیام صوتی کوتاه همراه با احوالپرسی و توجه فردی می‌تواند مناسب باشد. اگر گزینه‌های قبلی ممکن نبود پیام متنی کمترین و حداقل میزان ضروری برای ارتباط فردی است. مزیت گزینه‌ی آخر این است که برای بیش از یک دانش‌آموز می‌توانید ارسال کنید.

شاید فکر کنید این کارها وقت زیادی از شما می‌گیرد. حق با شماست اما این اتلاف وقت نیست. تصور کنید چقدر باید در کلاس مجازی تلاش کنید تا دانش‌آموزها را با خودتان همراه کنید و اثربخشی آن تلاش‌ها چند درصد است؟ حالا حاضرید مدیریت کلاس مجازی برای شما راحت‌تر باشد؟ پس این زمان‌هایی که برای این فعالیت‌ها صرف می‌کنید را نوعی سرمایه‌گذاری بدانید.

روش چهارم: همه چی عالی پیش نخواهد رفت! اولویت‌بندی کنیم.

گاهی اوقات در کلاس‌های مجازی بعضی از دانش‌آموزهای کلاس رفتارهایی از خود نشان می‌دهند که باور نمی‌کنیم این همان دانش‌آموز کلاس حضوری است! مثلا دانش‌آموزی که در کلاس حضوری همراهی زیادی دارد اما در کلاس مجازی حتی در زمان نامناسب شوخی می‌کند یا پیام‌های غیرمرتبط با درس ارسال می‌کند. این اتفاق‌ها کاملا طبیعی است و نمی‌شود همه‌ی آن‌ها را کنترل کرد. یادمان باشد تغییر کلاس از شرایط حضوری به حالت مجازی، مثل این است که در برکه‌ی آب صاف و بدون موج یک سنگ بیندازیم! تا چند ثانیه یا چند دقیقه این موج‌ها ادامه دارد تا کم‌کم آرام و ساکن شود. پس بپذیریم که در کلاس‌ مجازی قرار نیست همه چیز مثل قبل از آن که کلاس حضوری داشتیم خوب پیش برود. اقدام شما در این قسمت به این شکل است که مشخص کنید چه چیزهایی در کلاس مجازی نیاز به اصلاح و تغییر دارد. مثلا: غیبت زیاد دانش‌آموزها – فراموشی مطالب درسی – قطع و وصلی زیاد اینترنت خودتان و …
نمی‌توانیم همه‌ی این چالش‌ها را همزمان حل کنیم. بهترین کار این خواهد بود که مشخص کنیم کدام یک بر دیگری اولویت دارد. کار سختی است اما اگر انجام ندهیم و بخواهیم همه‌ی چالش‌ها را با هم حل کنیم احتمالا شکست خواهیم خورد.

روش پنجم: والدین را فراموش نکن.

این روزها والدین هم مضطرب و نگران هستند. احتمالاً کمتر کسی آن‌ها را درک می‌کند و به کمکشان می‌آید. ممکن است فشارهای روانی این روزها گاهی آن‌ها را عصبانی کند و رفتار مناسبی با فرزندشان نداشته باشند یا ممکن است تصور کنند به دلیل شرایط موجود باید کاملاً فرزندشان را رها کنند تا آزادتر باشند. اگر بتوانید گاهی اوقات محتواهای آموزشی کوتاه برای والدین در نظر بگیرید حتی به مدیریت کلاس شما هم کمک می‌کند! تصور کنید بتوانید به والدین کمک کنید در خانه، این روزها رفتار سنجیده‌تری با کودک یا نوجوانشان داشته باشند. قطعا چنین دانش‌آموزی در کلاس، همراهی بیشتر و رفتار مناسب‌تری از خودش نشان خواهد داد. محتواهای آموزشی شما می‌تواند یک فایل صوتی کمتر از ۵ دقیقه که خودتان ضبط می‌کنید باشد یا یک متن کوتاه کمتر از ۵۰۰ کلمه باشد که در گروه یا کانال ارتباط با والدین منتشر می‌کنید.

در این مقاله سعی کردیم ۵ روش و استراتژی نادیده گرفته شده برای مدیریت بهتر کلاس‌های مجازی را بیان کنیم که طی چند سال گذشته خودم از آن‌ها بهره بردم و بارها و بارها نتایج مثبت آن را در کلاس‌هایم دیده‌ام. امیدوارم شما نیز با این استراتژی‌ها نتایج شگفت‌انگیزی در کلاس‌های مجازی خود رقم بزنید.